Door Judith Bos,
logopedist en specialist bij SYNDLE op het gebied van kauw- en slikproblemen
IDDSI: Een oplossing of juist een extra zorg?
IDDSI. De afkorting is misschien niet alom bekend, maar in de wereld van de zorg begint deze term gestaag aan populariteit te winnen. Wat IDDSI precies betekent, is bij velen onbekend, maar steeds meer mensen begrijpen dat het iets te maken heeft met de zorg voor mensen met slikproblemen. Een groep die in onze samenleving groeit en vaak kampt met problemen zoals ondervoeding en een verminderd eetplezier en comfort. Hoewel IDDSI al in 2013 zijn oorsprong vond, heeft de implementatie ervan in zorginstellingen lang op zich laten wachten. Pas de laatste jaren is er een kentering gaande, hoewel nog niet overal volledig doorgevoerd.
In dit blog zet ik mijn kennis en praktijkervaringen uiteen. Hierdoor krijg je een beter beeld bij mogelijkheden maar ook de mogelijke valkuilen bij het werken met IDDSI.
Wat is IDDSI eigenlijk?
Laten we eerst eens stilstaan bij de vraag: wat betekent IDDSI? De afkorting staat voor International Dysphagia Diet Standardisation Initiative. IDDSI is een internationale samenwerking met als doel een wereldwijd erkend raamwerk te creëren met een uniforme en begrijpelijke terminologie voor het beoordelen van de consistentie van voeding voor mensen met slikproblemen. Het raamwerk omvat acht niveaus, verdeeld over vaste voeding en dranken, elk aangeduid met een cijfer (0 tot 7).
De verschillende niveaus zijn voorzien van een specifieke kleur. Daarbij worden per niveau de eigenschappen omschreven waarop je een voedingsmiddel kunt beoordelen op geschiktheid middels de opgegeven testmethodes.
Het klinkt allemaal ideaal, toch? Geen vage begrippen meer zoals “siroopdikte”, “karnemelkdikte” of “kleine stukjes”, maar een eenvoudige beoordelingssystematiek en duidelijke communicatie. Maar de praktijk is complexer dan dat. Als logopedist die werkt met mensen met slikproblemen en tevens als trainer en coach in zorginstellingen actief is, zie ik dat IDDSI regelmatig tot verwarring leidt en zelfs geregeld verkeerd wordt toegepast. Tijd om hier eens dieper in te duiken.
Een oplossing of een zorg?
Is IDDSI de oplossing waar we allemaal op gewacht hebben, of eerder een nieuw hoofdpijndossier? Ik kan niet voor iedereen spreken, maar ik kan wel uitleggen waarom IDDSI potentieel een gamechanger kan zijn, mits correct toegepast. Als IDDSI verkeerd wordt gebruikt, mist het niet alleen zijn doel, maar kan het ook de veiligheid en het comfort van patiënten in gevaar brengen. Terwijl het opgezette raamwerk juist bedoeld is om de veiligheid voor deze kwetsbare groep te vergroten.
Risico
Voor sommigen is het misschien moeilijk te “behappen”, maar IDDSI-niveaus kun je niet zomaar plakken op alle gerechten en producten. Het koppelen van IDDSI-niveaus aan bestaande gerechten en producten is namelijk geen passende implementatie van dit raamwerk. Er zijn immers diverse factoren die de consistentie van voeding kunnen beïnvloeden, zoals bijvoorbeeld de serveertemperatuur, het schudden van producten (zoals bij drinkzuivel) en hoe lang voedsel is blootgesteld aan lucht. Een shake die vandaag dunner uitvalt dan de dag ervoor, drinkzuivel die aan het einde van het pak dikker geschonken wordt.
Het is dus een risico om zo maar producten te koppelen aan bepaalde IDDSI-niveaus zonder daarbij de opmerking te maken dat, zeker bij aangebroken of vers bereide producten, de consistentie kan afwijken.
Ook bij vaste voeding gelden er meerdere richtlijnen. Niet alleen het formaat van vaste voedingsdeeltjes is namelijk bepalend voor het IDDSI-niveau. Ook hieraan zijn testmethodes en voorwaarden gekoppeld. De hiervoor geldende richtlijnen worden weliswaar helder beschreven in het IDDSI-raamwerk, toch worden er in de praktijk veel fouten gemaakt, ondanks handige hulpmiddelen zoals IDDSIdex en instructiekaarten.
Kans
In essentie is IDDSI meer dan alleen een afkorting; het vertegenwoordigt een kans om de zorg voor mensen met slikproblemen te verbeteren en hen een veiligere en aangenamere eetervaring te bieden. Maar deze kans kan alleen worden benut als we investeren in educatie en training enerzijds en praktische en werkbare implementatie anderzijds. Alleen dan heeft IDDSI de potentie om de voedingszorg te verbeteren.
Vakbekwaamheid
De grootste winst zou moeten liggen in de bekwaamheid van degenen die voeding serveren aan mensen met een aangepaste consistentie. Deze individuen moeten goed vertrouwd zijn met het IDDSI-raamwerk, begrijpen wat het inhoudt en bedreven zijn in het beoordelen van consistenties en het uitvoeren van de testmethodes. Dit vereist meer dan alleen een uitleg; het vergt oefening en praktische ervaring.
Een andere groep die belang heeft bij aanvullende training zijn de mensen die verantwoordelijk zijn voor het bereiden van voeding en het samenstellen van menu’s. Ze dienen niet alleen kennis te hebben van het IDDSI-raamwerk en de verschillende niveaus, maar ook advies te krijgen over de bereiding, het bewaren en het aantrekkelijk en passend presenteren van gerechten die voldoen aan verschillende consistentie-eisen.
IDDSI naar de praktijk
Kortom, IDDSI vertegenwoordigt een nieuwe standaard voor de zorg voor mensen met slikproblemen. Het biedt de mogelijkheid om de veiligheid en het welzijn van deze kwetsbare groep te verbeteren. Maar om deze potentie te verwezenlijken, moeten we investeren in educatie, training en een praktische werkwijze. Laten we samenwerken om IDDSI niet alleen bekend te maken, maar ook correct toe te passen, zodat we een positieve impact kunnen hebben op het leven van duizenden mensen die dagelijks met slikproblemen te maken hebben.
Binnen SYNDLE hebben we naast kennis en ervaring ook diverse tools en online en offline trainingen beschikbaar. Tevens hebben we ervaring met het volledig en succesvol implementeren van IDDSI binnen zorgorganisaties. Wil je eens van gedachte wisselen om te zien op welke wijze IDDSI succesvol geïmplementeerd kan worden in jouw organisatie?
Neem contact op via info@syndle.nl en we vertellen je graag meer.
